X
 

HELAL Yönergesi

Uluslararası Gıda Kodeksi Komisyonu’nun 
(The Codex Alimentarius*)

HELAL YÖNERGESİ

“HELAL” TERİMİNİN KULLANIMININ ANA HATLARI
 
Gıda Kodeksi Komisyonu, farklı İslami düşüncelere göre kanuni ve kanundışı hayvanlar ve hayvanların kesimi düşüncelerinde farklılıklar olabileceğini kabul eder. Bu durumda, belirtilen ana hatlar, ithalatçı ülke otoritelerinin kendi yorumlarına tabidir. Fakat ihracatçı ülkenin dini otoritesi tarafından garantilenen sertifikalar, ithalatçı ülke tarafından prensipte kabul edilmelidir (ithalatçı ülkenin bazı özel durumlar için gösterdiği gerekçeler hariç).
 
1-      KAPSAM
 
1.1 Bu metin helal gıda etiketinin kullanımına dair ölçüleri önerir.
1.2 Bu metin Paketlenmiş Gıdaların Etiketlenmesindeki Genel Standartlarda belirtildiği gibi “helal” ve benzeri terimlerin kullanımına uygulanır ve ticari markalarda, markalarda ve firma isimlerinde kullanımını da kapsar.
1.3. Bu metin Codex General Guideline on Claims metnine ek niteliğindedir ve metinde geçen hiçbir yasağı yürürlükten kaldırmaz ya da yerine geçmez.
 
2-      TANIM
 
2.1 Helal gıda İslami kanunlara göre izin verilen gıdadır ve aşağıdaki koşulları sağlamalıdır:
2.1.1 İslami kanunlara uygun olmayan hiçbir şey içermemelidir
2.1.2 İslami kanunlara uygun olmayan hiçbir şekilde hazırlanmamalı, işlenmemeli, taşınmamalı ve saklanmamalıdır.
2.1.3 Hazırlanma, işlenme, taşınma ve saklama aşamalarında 2.1.1 ve 2.1.2 maddelerince sakıncalı olan gıdalarla hiçbir şekilde temas halinde olmamalıdır.
 
2.2 2.1’e rağmen :
 
2.2.1 Helal ve helal olmayan gıdalar arasında teması önlemeye yönelik gerekli tedbirler alındığı müddetçe helal gıdalar, helal olmayan gıdaların üretildiği aynı alanda hazırlanabilir, işlenebilir ve saklanabilir.
 
2.2.2 İslami şartlara uygun gerekli temizlik işlemleri uygulanmış ve gözlenmiş olduğu müddetçe, daha önceden helal olmayan gıdalar için kullanılan alanlarda helal gıdaların hazırlanması, işlenmesi, taşınması ve saklanması mümkündür.
 
“HELAL” TERİMİNİN KULLANIMI İÇİN KRİTERLER
 
Kanuna uygun gıda
Helal terimi kanuna uygun olarak belirtilen gıdalar için kullanılır. İslami kanunlara göre, aşağıda kanuna uygun olmadıkları belirtilen gıdalar ve bunların ürünleri ve türevleri hariç tüm gıdalar kanunlara uygundur:

3.1.1   Hayvansal gıdalar
a)      Domuz.
b)      Köpek, yılan ve maymun
c)       Aslan, kaplan, ayı vb. gibi pençeli ve azıdişli etçil hayvanlar
d)      Kartal, akbaba vb. gibi avcı kuşlar
e)      Sıçan (fare), kırkayak, akrep vb. gibi böcekler
f)       Arı, karınca, ağaçkakan gibi İslam’a göre öldürülmesi yasak hayvanlar
g)      Bit, sinek, kurt vb. gibi iğrenç kabul edilen hayvanlar
h)      Kaplumbağa, timsah vb. gibi hem suda hem karada yaşayan hayvanlar
i)        Katır ve evcil eşek
j)       Suda yaşayan zehirli ve zararlı tüm hayvanlar
k)      İslami koşulları uygun olarak kesilmeyen tüm hayvanlar
l)        Kan
 
3.1.2   Bitkisel Gıdalar
Sarhoş edici etkisi ve zararı belli işlemler ile yok edilemeyecek olan sarhoş edici ve zararlı bitkiler.
 
3.1.3   İçecekler
a)      Alkollü içecekler
b)      Sarhoş edici ve zararlı içecekler
 
Gıda katkı maddeleri
3.1.1, 3.1.2 ve 3.1.3 ten türetilen tüm gıda katkı maddeleri
 
3.2       KESİM
Kanuna uygun karada yaşayan tüm hayvanlar (Codex Recommended Code Of Hygenic Practice for Fresh Meat) Taze et için önerilen Hijyenik Uygulama Kodeksi ve aşağıdaki gereksinimlere göre kesilmelidir:
 
3.2.1 Kişi, akıl sağlığı yerinde, Müslüman ve İslami koşullara uygun kesim hakkında bilgi sahibi olmalı.
3.2.2 Kesilecek olan hayvan İslam Kanunlarına göre kanuna uygun olmalı.
3.2.3 Kesilecek olan hayvan canlı ya da canlı olduğu varsayılmalıdır (addedilmelidir, hüküm verilmelidir)
3.2.4 “Bismillah” sözü her bir hayvanın kesiminden hemen önce niyaz edilmelidir.
3.2.5 Kesim aleti keskin olmalı ve kesim esnasında hayvandan kaldırılmamalı.
3.2.6 Boyun bölgesindeki soluk borusu, yemek borusu ve ana atardamarlar kesilmeli.
 
 3.3 HAZIRLIK, İŞLEM, PAKETLEME, TAŞIMA VE SAKLAMA
 
Tüm gıdalar
2.1, 2.2, (Codex General Principles On food Hygiene)
Gıda Hijyeni genel Prensipler Kodeksi ve diğer ilgili kodeks standartlarına uygun olarak
-          hazırlanmalı,
-          paketlenmeli,
-          taşınmalı ve
-          saklanmalıdır.

EK ETİKETLEME GEREKSİNİMLERİ
Eğer bir gıdanın “helal” olduğuna dair bir iddia varsa, “Helal” kelimesi ya da buna eşdeğer kelime etikette açıkça belirtilmeli.
 
Codex General Guidelines on Claims’in taslak metnine uygun olarak, Gıdanın helal olduğuna dair haklar, benzer gıdaların güvenliğine dair şüphe uyandırmamalı ya da diğer gıdalardan daha üstün veya sağlıklı olduğu anlamına gelmemeli.
 

Kodeks Alimentarius nedir?
Kodeks Alimentarius tamamıyla Latinceden çevrilmiş bir “gıda kodu” dur. Bu kodeks gıda ticaretinde tüketici sağlığını korumak ve uygulamaların iyi niyet ilişkileri içerisinde sağlanması amacıyla formüle edilmiş, bir seri genel ve çok özel gıda güvenliği, standartlarını kapsamaktadır. Yerel tüketim ya da ihracat için pazara sunulan gıdalar, tüketmek için güvenli ve iyi kalitede olmalıdır. Buna ek olarak, ihraç edilen gıdaların hastalığa sebep olan organizmalar taşımaması gerekir, zira bu tür organizmalar ithalatı yapan ülkelerdeki hayvanlara ya da bitkilere zarar verebilir.
Kodeks Alimentarius 1960'larda iki uluslararası organizasyon
Gıda ve Tarım Örgütü
 (FAO) ve 
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından ortak oluşturulmuştur. Amacı gıda gereksinimlerinin ve tanımlarının sağlanması, bunların sağlanmasına rehber olmak ve ileri bir düzeye getirmek, bunların uyumuna yardımcı olmak ve böylece uluslararası ticareti kolaylaştırmaktır. Dünya nüfusunun çoğu Kodeks Alimentarus'a üye 166 ülkede yaşıyor. Bu üyelik sayesinde, bu ülkeler standartların taslaklarında işbirliği yapabilir ve çoğu zaman da ulusal ve bölgesel seviyede temsil edilebilirler.